خانبابا مشار
844
مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى از آغاز چاپ تاكنون ( فارسي )
ببغداد گريخت و با وجود اينكه حكومت هزار تومان جايزه براى دستگيرى او قرار داده بود و با وجود اينكه يكى از مأمورين هم او را ديده و بدون اينكه او را بشناسد مبلغى با او صحبت داشته معهذا صبح ازل توانست خود را از چنگ ميرغضبهاى ايران نجات داده با لباس درويشى و عصا و كشكول خود را از سرحد ايران بيرون افكند و در اواخر سنهء 1268 يا اوايل سنهء 1269 ببغداد ورود نمود چهار ماه بعد از او برادرش بهاء اللّه كه از واقعهء سوءقصد ناصر الدّين شاه تا آنوقت در طهران محبوس بود از زندان خلاص شده او نيز ببغداد به او ملحق شد و كم كم بابيه از هر گوشهء ايران بدانجا روى آوردند . بتدريج حضرات بغداد را مركز عمدهء خود قرار دادند و تا سنهء 1279 ق يعنى قريب ده سال در عراق عرب بسر بردند و در تمام اين مدت ( و در هر صورت قدر متيقن تا سنه 1278 ) چنان كه از خود نوشتجات بهاء اللّه استنباط مىشود بهاء اللّه ( اقلا برحسب ظاهر ) مطيع و منقاد صبح ازل و در تحت حكم او بوده همانطور كه سابقا مطيع و منقاد باب و در تحت حكم او بوده است . و با وجود آنكه در اين اثناء چند نفر اشخاص متفرقه ادعاى من يظهر اللهى كردند معهذا پيروان مذهب جديد التأسيس باب همه در تحت لواء صبح ازل متفق الكلمه و متحد المقصد مجتمع و آثار هيچگونه تفرقه و انقسامى بين ايشان نبود . . . در همين اوقات در آدرنه بود كه بهاء اللّه پرده از روى كار برداشته و آشكارا دعوى من يظهره اللّه نموده و عموم بابيه را بقبول ادعاى خود دعوت نمود . اكثر